Sıkça Sorulan Sorular - Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı
Logo

Sıkça Sorulan Sorular

IPA Sistemi Hakkında Genel Bilgiler

IPA Nedir?

  • IPA, Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı’nın İngilizce ifadesi olan Instrument for Pre-Accession’ın baş harflerinden oluşan kısaltmadır.
  • AB, IPA programları ile aday ülkelerin ekonomik ve sosyal olarak tam üyeliğe hazır hale gelmeleri amacıyla bu ülkelere belirli alanlarda ve önceliklerle kullanılacak hibe fonlar sağlamaktadır.
  • Avrupa Birliği (AB)’nin adaylık sürecindeki Batı Balkan ülkeleri ve Türkiye’de ekonomik-sosyal kalkınmayı desteklemek ve kurumsal kapasiteyi artırmak amacıyla ilgili sektörlerdeki projelere daha verimli kaynak aktarımını sağlamak amacıyla 2007 yılında oluşturduğu bir mekanizmadır.
  • IPA; kendisinden evvelki Phare, ISPA, SAPARD, Türkiye Programı ve CARDS katılım öncesi araçlarının yerini almıştır.
  • IPA, basitleştirilmiş tek bir çerçeve ile gerçek katılım öncesi ihtiyaçları doğrudan, etkin ve verimli bir şekilde karşılayacak şekilde düzenlenmiştir.
  • İkinci dönemi uygulanmakta olup, AB’nin mali perspektifi olarak da bilinen Çok-Yıllı Mali Çerçeve ile uyumludur. Her bir dönemi 7 bütçe yılından oluşur.
  • Katı kurallara sahiptir.
  • Bütçe dönemi farklı, uygulama dönemi farklıdır.
  • Her bir yıl için ayrılan bütçenin uygun harcama dönemi denen kısıtlı bir kullanım süresi vardır. Projelerde zaman baskısı yaratır.

IPA Niçin Oluşturulmuştur?

  • AB girişimlerindeki tutarlılığı ve bütünlüğü arttırarak, eldeki kaynaklarla daha verimli sonuçlara ulaşmak için,
  • Aday ülkelerin üyelikle birlikte AB mevzuatını (“Topluluk müktesebatını”) eksiksiz uygulamasına yardımcı olmak, potansiyel aday ülkelerin de kademeli olarak AB mevzuatına uyum sağlamasını desteklemek için,
  • AB fonlarının yönetimini kademeli olarak yararlanıcı ülkedeki idarelere devredebilmek için,
  • Katılım öncesi projelerin daha fazla sahiplenilmesini teşvik etmek için
  • Ülkelerin üye ülke statüsüyle AB fonlarından yararlanmaları için uygulamaları gereken yönetim usullerine adapte olmasını sağlamak için oluşturuldu. 


AB, Türkiye’ye Niçin Hibe Vermektedir?

AB sadece Türkiye’ye değil tüm aday ve potansiyel aday ülkelere IPA kapsamında hibe sağlamaktadır. Bu hibeler yardımıyla, tüm müktesebatın uyumlaştırılması ve uygulanabilir olması, üye olunduğunda uygulanmaya başlanacak ortak tarım ve uyum programlarına hazır olunması amaçlanmaktadır.


IPA Sisteminde Hangi Kurumun Hangi Görevi Yürüttüğü Hangi Düzenlemede Yer Almaktadır?

4 Ekim 2019 tarihli 30908 sayılı resmi gazetede yayınlanan 2019/20 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde yer almaktadır.


IPA Hibesi Faydalanan Kurumların Bütçesine mi Eklenmektedir?

Hayır, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından IPA’ya özel açılan hesaplara aktarılmaktadır.


IPA Hibesi Alan Projelerin İhalesini, Ödemesini Kim Yapmaktadır?

AB bütçesi uygulamakla yetkilendirilmiş kurumlar.


Ülkemizde AB Bütçesi Uygulamakla Yetkilendirilmiş Kurumlar Hangileridir?

  • Hazine ve Maliye Bakanlığı, Merkezi Finans ve İhale Birimi
  • Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
  • Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
  • Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
  • Tarım ve Orman Bakanlığı
  • Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

 

AB Bütçesi Uygulama Yetkisi Nasıl Alınır?

Komisyonun AB Bütçesi uygulama yetkisini devretmesi gereklidir. Devir için, 2019/20 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde tanımlanmış Ulusal Yetkilendirme Görevlisi (Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün bağlı olduğu Bakan yardımcısı) ilgili kurum adına Komisyona talepte bulunur. Ulusal Yetklilendirme Görevlisi ön değerlendirmesini yapar. Bu ön değerlendirme sonrasında AB Komisyonu bir denetim ve gerekli görmesi halinde yerinde doğrulama süreci yürütür. Bu süreçte, Komisyon denetçilerince yetkinin verileceği kurumun kurumsal kapasitesi incelenir. İş tanımlarının, süreçlerinin tanımlı ve yazılı olduğu, etkin bir iç kontrol sisteminin varlığı, bilgi işlem altyapısının yeterli olduğu, yeterli sayıda ve nitelikte personel çalıştığı Komisyon denetçilerince teyit edilir. Uygulanacak bütçeyle ilgili Komisyon ve yetki devredilen kurum arasında bir Finansman Anlaşması akdedilir.

 

IPA Hibesinin Tamamı mı Aktarılır?

Hayır, ödeme tahminleri dikkate alınarak parça parça aktarılır. 


IPA Ülkemizde Hangi Amaçlar Doğrultusunda Yürütülmüş ve Yürütülmektedir?

  • AB müktesebatına uyum ve uygulamasına yönelik kapasitesinin geliştirilmesi
  • Ekonomik ve sosyal uyuma yönelik kapasitelerinin oluşturulması hedefleri çerçevesinde yürütülmüştür.

IPA-I DÖNEMİ


IPA-I Hangi Bütçe Dönemini Kapsar?

2007-2013

 

IPA-I Döneminde Ülkemize Tahsis Edilen AB Hibe Bütçesi Ne Kadardır?

7 yıllık toplam 4.7 milyar Avro


IPA-I Dönemi Hibelerinin Harcanması İçin Verilen Süre Nedir?

31 Aralık 2017’ye kadar harcama yapılabilmiştir. 

 

IPA-I Döneminde AB Hibesi Hangi Başlıklar Altında Kullanılmıştır?

  • Geçiş Dönemi Desteği ve Kurumsal Yapılanma
  • Sınır Ötesi İşbirliği
  • Bölgesel Kalkınma
  • İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi
  • Kırsal Kalkınma (IPARD)

 

IPA-II DÖNEMİ

 

IPA-II Hangi Bütçe Dönemini Kapsar?

2014 – 2020

 

IPA-II Döneminde Ülkemize Tahsis Edilen AB Hibe Bütçesi Ne Kadardır?

7 yıllık toplam 3.2 milyar Avro


IPA-II Döneminde AB Hibesi Hangi Başlıklar Altında Kullanılmaktadır? Her bir Başlığa Atanan Sorumlu Kurum/lar Hangileridir?

  • Demokrasi ve Yönetişim  (Dışişleri Bak.)(AB Müktesebatına uyum, Birlik Programları ve Sivil Toplum)
  • Adalet, İçişleri ve Temel Haklar (Adalet Bak., İçişleri Bak. Dışişleri Bak.)
  • Ulaştırma (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı)
  • Çevre ve İklim (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)
  • Enerji (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı)
  • Rekabetçilik ve Yenilik (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı)
  • İstihdam, İnsan Kaynaklarının Gelişimi ve Sosyal Politikalar (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı)
  • Tarım ve Kırsal Kalkınma (Tarım ve Orman Bakanlığı)
  • Bölgesel ve Sınır Ötesi İşbirliği (Dışişleri Bakanlığı)

IPA VE ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI

 

Bakanlığımız, ülkemizde AB bütçesi uygulama yetkisini almış yani IPA hibesi ile taahhüt altına girmeye kurumsal kapasitesi yeterli görülmüş 6 kurumdan biridir.

 

AB, Türkiye’nin Ulaştırma Sektöründe Sunduğu Her Projeyi Bütçe Kısıtları Doğrultusunda Finanse Etmekte Midir?

Hayır.

Hangi Projelerin Finanse Edileceğine Kim Karar Vermektedir? AB mi Türkiye mi?

Ulaştırma sektörüne ayrılan IPA hibesinin planlandığı bir program mevcuttur. Bu program Bakanlığımızca hazırlanmış AB Komisyonunca da uygun bulunmuştur. Sektörün önceliklerinin belirlendiği Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı adı verilen bu doküman hangi önceliğe ne kadar fon ayrılacağı, indikatif olarak o öncelikler altından hangi projelerin yapılacağı bilgilerini içermektedir. IPA hibesinin kullanılacağı projelerin bu programla uyumlu olması, Bakanlığımız tarafından önerilmiş, AB Komisyonu ya da yetkilendirdiği AB Türkiye Delegasyonu tarafından uygun bulunmuş olması gerekmektedir.

 

AB Türkiye’de Neden Bir Demiryolu Projesine Karşılıksız Finansman (Hibe) Sağlamaktadır?

AB Türkiye’deki her demiryolu projesine hibe fon sağlamamakta, Avrupa Birliğinin planlamalarında yer alan ve birliğe de fayda sağlayacağını düşündükleri hatlar üzerindeki projelere fon sağlamaktadır.

Avrupa Birliğinin ulaştırma sektöründeki politikasının temeli üye ülkeler arasında kişilerin, malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını kolaylaştırmak ve “Tek Avrupa Ulaştırma Alanı”nın fiziki altyapısını oluşturmaktır. Bu fiziki altyapının planlanmış somut hali Trans-Avrupa Ulaştırma Ağları (TEN-T)’dır. AB, altyapı yatırımlarını ağ (network) anlayışı ile planlamaktadır. Buna göre, TEN-T iki katmanlı bir yapıya sahiptir. Kapsamlı Ağ, AB’nin genel ulaştırma altyapısını içermektedir. Çekirdek Ağ ise, AB’nin stratejik olarak en önemli ve yatırım anlamında öncelikli ulaştırma altyapılarını içermektedir,

Üyelik müzakerelerinin yapıldığı fasıllardan biri olan 21 numaralı Trans-Avrupa ağları faslı teknik çalışmaları kapsamında TEN-T ağına dahil olacak ülkemizdeki ulaştırma ağı da belirlenmiştir. Her ulaşım altyapı projesi  için değil sadece Türkiye’nin TEN-T ağında yer alan altyapı projeleri için IPA hibe başvurusu yapılabilmektedir. Çekirdek ağ kapsamında olan projelere AB öncelik vermektedir.

Halkalı-Kapıkule Demiryolu Hattı Çerkezköy-Kapıkule Kesimi İnşası projesinin seçimi ise  21. faslın teknik kapanış kriterlerinden olan “Avrupa yararına” proje olarak “Kapıkule-Kars Demiryolu Aksı” nın belirlenmesiyle ilgilidir. Fasıl kapatılırken bu aksın önemli bir parçası olan Halkalı-Kapıkule Demiryolu Hattı Projesinin finansmanında AB hibesinin yer alması konusunda AB ile mutabakata varılmıştır.


Projeye Karar Verildikten Sonraki Süreçte AB’nin Herhangi Bir Dahli Var Mıdır?

IPA hibeleri sıkı kurallara bağlanmıştır. Projenin seçiminden, ihale dosyasının hazırlanmasına, ihale süreçlerinin yönetilmesinden, sözleşme imzalanmasına, proje tamamlanana kadarki her süreçte AB Komisyonu’nun ön onay yetkisi bulunmaktadır. Kendisi ya da AB Türkiye Delegasyonu gibi yetkilendirdiği kurumlar aracılığı ile bu yetkisini kullanır. 


IPA Hibesi Alan Projelerin İhaleleri Nasıl Yapılır?

Bu fonlar kapsamında finance edilecek projelerin ihalesi ülkemiz ihale prosedüründen farklı olarak yürütülür. AB’nin dış yardımlar için zorunlu tuttuğu PRAG (Practical Guide on Contract Procedures for European Union External Actions) kurallarına göre ihale edilir.


Bu ihale İlanları Nasıl Takip Edilebilir?

Programın web sitesinde ihaleler adresinde ve Komisyonun web sitesinde aşağıda linki verilen  adreste yayınlanmaktadır.

https://webgate.ec.europa.eu/europeaid/online-services/index.cfm?do=publi.welcome&userlanguage=en


IPA Hibesi Alan Projelerde Süre Uzatımı, Bütçe Artımı Gibi Öngörülemeyen Sorunlu Durumlara AB’nin Yaklaşımı Nedir?

Hibe sürecinin çok katı kuralları vardır. AB proje başlangıcında taahhüt ettiği IPA hibesini arttırmaz. Uygulama esnasında doğabilecek mahkeme masraflarına, tazminatlara kesinlikle dahil olmaz. Süre uzatımı IPA uygulama süresini geçmemelidir. Geçtiği taktirde taahhüt edilen hibenin tamamının geri ödemesini talep edebilir.

IPA-I Döneminde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ne Yapmıştır?

Bakanlığımız IPA-I Döneminde III. Bileşen olan Bölgesel Kalkınma kapsamında Ulaştırma Operasyonel Programı’nı hazırlamış ve yürütmüştür. Programa ilişkin bilgiler aşağıda verilmiştir.

Tahsis edilen IPA fonu miktarı: 574,3 Milyon Avro

Sözleşmeye Bağlanan Tahsisat: 570 Milyon Avro

Sözleşmeye Bağlanma Oranı: %99

 

Bu program kapsamında aşağıdaki şekilde özetlenen üç adet demiryolu yapım projesi ve birçok teknik destek projesi yürütülmüştür.



                                                            

Avrupa Birliği’nin IPA I döneminde tek projeye verdiği en yüksek hibe olan 225.1 Milyon Avro, bizim programımız kapsamında tamamlanan Samsun-Kalın Demiryolu Hattının Modernizasyonu Projesi’nde kullanılmıştır.


Projelerimiz hakkında daha detaylı bilgi için tıklayınız. 

 

IPA-II Döneminde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ne Yapmaktadır?

Detaylı ve güncel bilgilere ulaşmak için lütfen tıklayınız.